Tài liệu cung cấp nội dung đề thi học sinh giỏi THPT cấp tỉnh môn Ngữ văn năm học 2025-2026 của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ. Đề thi cấu trúc gồm 2 phần: Đọc hiểu văn bản thơ "Người đàn bà ngồi đan" của nhà thơ Ý Nhi và phần Viết bàn về tính nhẫn nại lặng thầm cùng điệu hồn trong thơ ca.
I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản:
NGƯỜI ĐÀN BÀ NGỒI ĐAN
Giữa chiều lạnh
Một người đàn bà ngồi đan bên cửa sổ
Vẻ vừa nhẫn nại vừa vội vã
Nhẫn nại như thể đó là việc phải làm suốt đời
Vội vã như thể đó là lần sau chót
Không thở dài
không mỉm cười
Chị đang giữ kín đau thương
Hay là hạnh phúc
Lòng chị đang tràn đầy niềm tin
Hay là ngờ vực
Không một lần nào chị ngẩng nhìn lên
Chị đang qua những phút giây trước lần gặp mặt
Hay sau buổi chia ly
Trong mũi đan kia ẩn giấu niềm hân hoan hay nỗi lo âu
Trong đôi mắt kia là chán chường hay hy vọng
Giữa chiều lạnh
Một người đàn bà ngồi đan bên cửa sổ
Dưới chân chị
Cuộn len như quả cầu xanh
Đang lăn những vòng chậm rãi
1-1984
(Ý Nhi, https://www.thivien.net)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Chỉ ra 02 dấu hiệu nhận biết thể thơ của văn bản trên.
Câu 2. Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh trong những dòng thơ sau:
Giữa chiều lạnh
Một người đàn bà ngồi đan bên cửa sổ
Dưới chân chị
Cuộn len như quả cầu xanh
Đang lăn những vòng chậm rãi
Câu 3. Nhận xét mạch cảm xúc của văn bản.
Câu 4. Hình ảnh người đàn bà trong hai ngữ liệu sau đây có sự tương đồng và khác biệt nào về ý nghĩa?
Ngữ liệu 1:
Giữa chiều lạnh
Một người đàn bà ngồi đan bên cửa sổ
Vẻ vừa nhẫn nại vừa vội vã
Nhẫn nại như thể đó là việc phải làm suốt đời
Vội vã như thể đó là lần sau chót
(Ý Nhi, Người đàn bà ngồi đan, https://www.thivien.net)
Ngữ liệu 2:
Người mẹ vật vã đau để kéo dài giây phút bình yên cho con
Nhưng con ơi trái đất thì tròn
Mặt đất rộng sông ngòi và cây cỏ
Hãy dũng cảm bước ra từ lòng mẹ đến thiên nhiên
(Bình Nguyên Trang, Bài ca về người đàn bà, https://www.thivien.net)
II. VIẾT (14,0 điểm)
Câu 1. (4,0 điểm)
Từ ngữ liệu Đọc hiểu, hãy viết đoạn văn nghị luận xã hội (khoảng 300 chữ) về chủ đề: Sự nhẫn nại lặng thầm trong cuộc sống hiện đại.
Câu 2. (10,0 điểm)
Bàn về thơ, nhà phê bình Chu Văn Sơn cho rằng:
Cái hồn của thơ không phải là chữ, mà là cái vầng sáng tỏ mờ bao quanh mỗi chữ. Nó là tinh chất của sự sống thi sĩ đã trút vào và làm tràn đầy mỗi chữ. […] Xem thế, âm vang của lời thơ, âm điệu của tiếng thơ là dạng thức hết sức vi diệu của điệu hồn trong thơ. Đọc thơ, cảm được âm điệu, xem như đã nhập được vào cái hồn của thơ.
(Trích Thơ, điệu hồn và cấu trúc, NXB Hội Nhà Văn, 2023, tr.10)
Bằng việc phân tích văn bản Người đàn bà ngồi đan của Ý Nhi và trải nghiệm đọc của bản thân, anh/chị hãy bình luận ý kiến trên.