Tài liệu trình bày đề thi học sinh giỏi THPT cấp tỉnh môn Ngữ Văn năm học 2026 - 2027 do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cà Mau tổ chức. Dưới đây là nội dung chi tiết trang 1 bao gồm ngữ liệu thơ thuộc phần Nghị luận xã hội. I. THÔNG TIN CHUNG SỞ GIÁO D…
Xem thêm »
Hướng dẫn chấm thi HSG cấp Thành phố môn Ngữ Văn 12 Sở GD&ĐT Đà Nẵng 2025 - 2026
Tài liệu tổng hợp đáp án và hướng dẫn chấm thi học sinh giỏi môn Ngữ văn lớp 12 cấp thành phố Đà Nẵng năm học 2025 - 2026, cung cấp đầy đủ các tiêu chuẩn đánh giá về kĩ năng và định hướng nội dung bài làm nghị luận xã hội.
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP THÀNH PHỐ NĂM HỌC 2025 - 2026
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN 12
Câu 1 (4,0 điểm)
1. Yêu cầu về kĩ năng
- Đảm bảo yêu cầu về bố cục và dung lượng của một bài văn nghị luận xã hội.
- Đảm bảo chuẩn chính tả, từ vựng, ngữ pháp; diễn đạt trong sáng, có cảm xúc.
- Lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp lí lẽ chặt chẽ và bằng chứng tiêu biểu để bày tỏ quan điểm riêng một cách thuyết phục, sâu sắc.
- Khuyến khích những bài viết sáng tạo.
2. Yêu cầu về nội dung
Thí sinh có thể triển khai bài làm theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo một số luận điểm cơ bản để thể hiện suy nghĩ của bản thân về vấn đề nghị luận. Thí sinh cần lựa chọn và phân tích một số bằng chứng tiêu biểu để làm sáng tỏ các luận điểm. Sau đây là gợi ý:
a) Giải thích
- Ý nghĩa của câu chuyện: Trước mỗi sự việc trong cuộc sống, con người sẽ có cách ứng xử khác nhau tùy thuộc vào nhận thức và quan điểm cá nhân.
- Cách ứng xử dựa vào nhận thức, quan điểm cá nhân: Là cách thể hiện thái độ, hành động, lời nói của mỗi người dựa vào hiểu biết và cách nhìn, cách nghĩ của bản thân về một vấn đề trong cuộc sống.
- Vấn đề nghị luận: Trong cuộc sống, cách ứng xử của con người thường dựa vào vốn hiểu biết và góc nhìn riêng của bản thân.
b) Bàn luận
- Dưới tác động của xã hội, gia đình và trải nghiệm cá nhân, mỗi người sẽ có nhận thức và quan điểm riêng. Đồng thời, với tư cách là những chủ thể độc lập và có ý thức, con người không chỉ tiếp nhận mà còn chủ động phản ứng với thực tế, dẫn đến những hành vi ứng xử đa dạng, thậm chí đối lập nhau.
- Việc ứng xử dựa vào nhận thức, quan điểm cá nhân thể hiện nhân cách, phẩm chất, bản sắc riêng; góp phần tạo nên một đời sống xã hội đa dạng, phong phú;... Tuy nhiên, điều đó có thể khiến con người mắc phải những sai lầm như: thiếu sự thấu hiểu, bao dung, có cái nhìn phiến diện trước những vấn đề đa chiều, từ đó làm xuất hiện những xung đột không đáng có giữa các cá thể trong cộng đồng.
Xem và tải tài liệu đầy đủ
Tài liệu tổng hợp đáp án và hướng dẫn chấm thi học sinh giỏi môn Ngữ văn lớp 12 cấp thành phố Đà Nẵng năm học 2025 - 2026, cung cấp đầy đủ các tiêu chuẩn đánh giá về kĩ năng và định hướng nội dung bài làm nghị luận xã hội. SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀ…
Xem thêm »
Đề thi học sinh giỏi môn Ngữ văn 12 cấp thành phố Đà Nẵng năm 2025 - 2026
Nội dung đề thi chọn học sinh giỏi THPT cấp thành phố môn Ngữ văn 12 Sở GD&ĐT Đà Nẵng năm học 2025 - 2026 bao gồm phần Nghị luận xã hội về cách ứng xử trong cuộc sống và phần Nghị luận văn học phân tích trích đoạn truyện ngắn Dòng nhớ của tác giả Nguyễn Ngọc Tư.
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP THÀNH PHỐ NĂM HỌC 2025 – 2026
Môn thi: NGỮ VĂN 12
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 24/3/2026
Câu 1 (4,0 điểm)
Một người đàn ông đói ăn cả tuần liền chạy vào một tiệm bánh ăn cắp vài chiếc bánh mì. Một người nọ hiểu rằng “Nhật Bản là một quốc gia pháp trị, việc ăn cắp là không thể chấp nhận”, nên đã chạy theo bắt người ăn cắp rồi nộp cho cảnh sát. Tuy nhiên, một người khác chứng kiến người đàn ông đi ăn cắp cái bánh mì vì đói ăn thì cảm thán: “Đúng là anh ta ăn cắp bánh mì thật, nhưng vì đói quá. Nếu giờ mà không ăn cắp thì chết chắc. Trong trường hợp này, sinh mạng con người quan trọng hơn luật pháp.” Quan điểm như vậy nên người này đi qua, vờ như không thấy gì.
(Dẫn theo nhà báo Phan Đăng, 39 câu hỏi cho người trẻ, NXB Kim Đồng, 2024, tr. 47)
Từ câu chuyện trên và trải nghiệm của bản thân, hãy viết một bài văn trình bày suy nghĩ của anh/chị về cách ứng xử dựa vào nhận thức, quan điểm cá nhân khi đối diện với những vấn đề trong cuộc sống.
Câu 2 (6,0 điểm)
Cách nhận thức và phản ánh hiện thực đời sống thể hiện tấm lòng của người nghệ sĩ dành cho con người và cuộc đời.
Anh/Chị hãy viết bài văn phân tích văn bản Dòng nhớ (Nguyễn Ngọc Tư) để thấy được điều đó.
Dòng nhớ
(Lược đoạn đầu: Ngày trước, ba tôi có yêu một người đàn bà tên là Hai Giang, đã qua một đời chồng. Vì bà nội ngăn cản nên ba tôi dắt người đàn bà bỏ xứ ra đi, sống kiếp thương hồ nghèo khổ. Khi đứa con nhỏ của hai người rơi xuống sông chết đuối, tận cùng đau khổ, ba tôi bỏ về nhà. Rồi nội tôi cưới má tôi cho ba, nhưng tâm trí ông vẫn hướng về dòng sông - nơi có chiếc ghe của người đàn bà ấy thỉnh thoảng vẫn neo ở bến sông trước nhà.)
Khi nội tôi vừa khuất, má quyết định gặp đối thủ một lần, chỉ định nhìn vậy thôi, chưa biết làm gì mà cũng không biết làm gì người ta, nhưng chắc chắn phải biểu người ta buông tha ba tôi ra, còn gì nữa đâu mà neo ghe trước nhà ngó mong hoài.
Chờ đợi, rình rập hụp hửi mấy lần, chiếc ghe nhỏ với ngọn đèn đo đỏ lại về đậu trước bến nhà tôi, như mong đợi của má. Bữa đó, má nói với ba tôi chèo xuồng về chơi bên ngoại một đêm. Gà gáy chập đầu, bà trở lại, trên xuồng chất đầy mấy thứ rau đồng, bà giả đò làm người đi chợ sớm.
Ngang qua, má tôi tấp xuồng lại kế bên chiếc ghe, than:
- Tính đi chợ cho sớm mà gió quá, chèo không lên, bậy thiệt.
Má tôi tin rằng, người đàn bà kia, cũng như ba tôi, những đêm như vầy không bao giờ ngủ. Mà thật, dì đang chong đèn ngồi thêu áo gối, nghe tiếng má tôi, dì quay lại, dường như sững sờ, bất ngờ một chút, dì cười:
- Dà, đêm nay nhiều gió thiệt - Dì vẹt mớ quần áo ngổn ngang trên cái sạp tre - Chị vô mui ngồi cho ấm, chờ bớt gió rồi đi, ngồi ngoài đó cảm sương chết.
Má tôi không từ chối, bà buộc dây xuồng lại, bước qua ghe. Bà cao người nên ngồi trong cái mui lợp bằng lá chầm đóp phải khom một chút. Họ ngồi đâu mặt với nhau. Má tôi thấy lòng mình bình lặng lạ lùng, hồi ngồi dựng cái cảnh gặp mặt nầy, cứ tưởng là phải làm một cái gì ghê gớm lắm. Có thể vì người đàn bà của ba tôi hiện lên rất hiền, dì mặc chiếc áo cộc tay màu cau khô ở trong, khoác thêm chiếc áo bà ba ở ngoài, mỏng te, nhiều mụn vá. Tóc đã bạc nhiều, lơ thơ vài cọng rủ xuống mặt. Sương gió đã làm cho khuôn mặt dì đen sạm, nhăn nheo. Má tôi nghĩ thầm trong bụng, “xấu hơn mình nhiều”. Má tôi sợ cứ nhìn chằm chằm người ta hoài cũng không phải nên má ngó lơ chỗ khác. Đồ vật trên ghe món nào cũng nhỏ nhắn, tuềnh toàng. Ngay sau lưng chỗ má tôi ngồi, bỏ khoang tát nước có một cây ớt hiểm, một cây sống đời đang trổ bông trồng chung trên miệng cái khạp bể. Dì lúi húi dẹp miếng vải đang thêu dở, vói lấy bình thuỷ, châm nước vô cái bình trà sứt vòi, ho khúc khắc. Má tôi chép miệng, “Cha, có trà uống thì còn gì bằng, mà, chị bịnh hả, mấy lá sống đời nầy ngậm với muối cũng đỡ ho lắm”. Dì ngước lên cười, “Dà, lúc nầy trở gió, cũng nhờ nó…”. Má tôi hỏi:
- Chị đi ghe một mình à, một mình cũng được sao?
- Dà, cũng được, chị.
- Ủa, chồng chị đâu?
Xem và tải tài liệu đầy đủ
Nội dung đề thi chọn học sinh giỏi THPT cấp thành phố môn Ngữ văn 12 Sở GD&ĐT Đà Nẵng năm học 2025 - 2026 bao gồm phần Nghị luận xã hội về cách ứng xử trong cuộc sống và phần Nghị luận văn học phân tích trích đoạn truyện ngắn Dòng nhớ của tác gi…
Xem thêm »
Đáp án Hướng dẫn chấm đề thi Học sinh giỏi Ngữ Văn 12 tỉnh Phú Thọ 2025-2026
Tóm tắt nội dung: Hướng dẫn chấm thi Học sinh giỏi cấp tỉnh môn Ngữ văn lớp 12 tỉnh Phú Thọ năm học 2025-2026. Tài liệu bao gồm thang điểm và biểu điểm chi tiết cho Phần I Đọc hiểu (4,0 điểm) về bài thơ "Người đàn bà ngồi đan" và Phần II Làm văn (16,0 điểm) gồm viết đoạn văn nghị luận xã hội về sự nhẫn nại lặng thầm và bài văn nghị luận văn học về đặc trưng âm điệu trong thơ.
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 ĐIỂM)
Câu 1 (1,0 điểm):
- Thể thơ: Tự do. (0,5 điểm)
- Dấu hiệu nhận biết: Số tiếng trong các dòng thơ không bằng nhau; Số dòng trong các khổ thơ không bằng nhau; Niêm, luật không gò bó; Nhịp thơ linh hoạt. (0,5 điểm)
Câu 2 (1,5 điểm):
- Biện pháp tu từ so sánh: Cuộn len với quả cầu xanh. (0,5 điểm)
- Tác dụng: Gợi cảm giác thời gian trôi chậm rãi, lặng lẽ, phù hợp với không gian giữa chiều lạnh; làm nổi bật nhịp sống âm thầm, bền bỉ và cảm xúc bình yên trong tâm hồn người đàn bà ngồi đan. Qua đó, tác giả thể hiện sự đồng cảm, thấu hiểu với nỗi niềm của chị. (0,5 điểm) Tạo nên cách diễn đạt sinh động, giàu hình ảnh, giàu sức biểu cảm, góp phần tạo nên giọng thơ trầm lắng, suy tư. (0,5 điểm)
Câu 3 (1,5 điểm):
- Mạch cảm xúc của văn bản: Khơi nguồn từ hình ảnh một người đàn bà ngồi đan trong chiều lạnh → Suy tư về những nỗi niềm giấu kín của chị → Lắng lại ở niềm tin vào sự bình yên trong tâm hồn. (0,75 điểm)
- Nhận xét: Mạch cảm xúc vận động chậm rãi, tự nhiên, nghiêng về chiều sâu nội tâm. (0,75 điểm)
Câu 4 (2,0 điểm):
- Điểm tương đồng: Hình ảnh người đàn bà trong hai ngữ liệu đều hiện ra với trạng thái suy tư, chất chứa nỗi niềm riêng, hé mở vẻ đẹp tâm hồn. Cả hai nhà thơ đều dành tình cảm yêu thương, trân trọng đối với họ. (1,0 điểm)
- Điểm khác biệt: Ngữ liệu 1 khắc họa hình ảnh người đàn bà gắn với tâm trạng phức tạp, nâng niu từng khoảnh khắc đời thường, hướng đến sự bình yên trong tâm hồn. Ngữ liệu 2 khắc họa hình ảnh người mẹ hi sinh âm thầm vì con, chấp nhận nỗi đau đớn để bảo vệ sự bình yên cho con, khích lệ con đến với cuộc đời rộng lớn. (1,0 điểm)
PHẦN II. LÀM VĂN (16,0 ĐIỂM)
Câu 1 (4,0 điểm): Từ ngữ liệu Đọc hiểu, hãy viết đoạn văn (khoảng 300 chữ) về chủ đề: Sự nhẫn nại lặng thầm trong cuộc sống hiện đại.
- a. Yêu cầu về hình thức, dung lượng: Đúng hình thức đoạn văn, dung lượng khoảng 300 chữ. (0,25 điểm)
- b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Sự nhẫn nại lặng thầm trong cuộc sống hiện đại. (0,5 điểm)
- c. Đề xuất hệ thống ý:
- Giải thích: Sự nhẫn nại lặng thầm là khả năng kiên trì, bền bỉ và giữ vững niềm tin trước khó khăn mà không phô trương hay đòi hỏi sự ghi nhận. (0,5 điểm)
- Bàn luận: Giúp con người có bản lĩnh đứng vững trước áp lực của cuộc sống hiện đại; giúp con người âm thầm hoàn thiện, phát triển bản thân, theo đuổi những giá trị bền vững, có những đóng góp tích cực cho cộng đồng. (1,5 điểm)
- Mở rộng, bài học: Nhẫn nại không đồng nghĩa với cam chịu hay im lặng trước bất công; cần rèn luyện thái độ sống bền bỉ, tỉnh táo và nhân văn. (0,5 điểm)
- d. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn. (0,25 điểm)
- e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ. (0,5 điểm)
Câu 2 (12,0 điểm): Bàn về thơ, nhà phê bình Chu Văn Sơn cho rằng: "Cái hồn của thơ không phải là chữ, mà là cái vầng sáng tỏ mờ bao quanh mỗi chữ. Nó là tinh chất của sự sống thi sĩ đã trút vào và làm tràn đầy mỗi chữ […] Xem thế, âm vang của lời thơ, âm điệu của tiếng thơ là dạng thức hết sức vi diệu của điệu hồn trong thơ. Đọc thơ, cảm được âm điệu, xem như đã nhập được vào cái hồn của thơ." (Trích Thơ, điệu hồn và cấu trúc, NXB Hội Nhà Văn, 2023, tr.10). Bằng việc phân tích văn bản Người đàn bà ngồi đan của Ý Nhi và trải nghiệm đọc của bản thân, anh/chị hãy bình luận ý kiến trên.
- a. Yêu cầu kiểu bài: Nghị luận văn học. (0,25 điểm)
- b. Vấn đề nghị luận: Đặc trưng của thơ. (0,5 điểm)
- c. Đề xuất hệ thống ý:
- c1. Giải thích ý kiến: Khái quát về thơ; Giải thích "cái hồn của thơ", "vầng sáng tỏ mờ", "âm vang/âm điệu của tiếng thơ" → Nhận định đề cập đến bản chất của thơ là tiếng nói tình cảm và âm điệu có vai trò quan trọng biểu đạt tình cảm ấy. (1,0 điểm)
- c2. Bàn luận lý luận: Lý giải vì sao cái hồn của thơ là vầng sáng bao quanh chữ và âm điệu là dạng thức vi diệu của điệu hồn. (1,25 điểm)
- c3. Phân tích, chứng minh: Qua bài thơ Người đàn bà ngồi đan (Ý Nhi) và trải nghiệm đọc: Khái quát tác giả, tác phẩm; Phân tích cái hồn của thơ (nỗi buồn thầm lặng, nghịch lý nội tâm, hướng tới bình yên) và âm điệu thơ (thể thơ tự do, nhịp chậm, điệp ngữ/cấu trúc, ngôn ngữ giản dị). Kết hợp vận dụng trải nghiệm đọc bản thân. (4,25 điểm)
- c4. Mở rộng, nâng cao: Khẳng định tính đúng đắn của ý kiến, rút ra bài học cho người sáng tác và người tiếp nhận văn học. (2,0 điểm)
- d. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản. (0,5 điểm)
- e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ. (0,5 điểm)
* Lưu ý khi chấm bài: Giám khảo nắm vững yêu cầu chấm để đánh giá tổng quát bài làm, tránh đếm ý cho điểm máy móc; khuyến khích bài viết sáng tạo, lập luận thuyết phục.
Tải về file word đầy đủ
Tóm tắt nội dung: Hướng dẫn chấm thi Học sinh giỏi cấp tỉnh môn Ngữ văn lớp 12 tỉnh Phú Thọ năm học 2025-2026. Tài liệu bao gồm thang điểm và biểu điểm chi tiết cho Phần I Đọc hiểu (4,0 điểm) về bài thơ "Người đàn bà ngồi đan" và Phần II …
Xem thêm »
Đề thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh môn Ngữ Văn lớp 12 tỉnh Phú Thọ năm 2025 - 2026
Tài liệu cung cấp nội dung đề thi học sinh giỏi THPT cấp tỉnh môn Ngữ văn năm học 2025-2026 của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ. Đề thi cấu trúc gồm 2 phần: Đọc hiểu văn bản thơ "Người đàn bà ngồi đan" của nhà thơ Ý Nhi và phần Viết bàn về tính nhẫn nại lặng thầm cùng điệu hồn trong thơ ca.
I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản:
NGƯỜI ĐÀN BÀ NGỒI ĐAN
Giữa chiều lạnh
Một người đàn bà ngồi đan bên cửa sổ
Vẻ vừa nhẫn nại vừa vội vã
Nhẫn nại như thể đó là việc phải làm suốt đời
Vội vã như thể đó là lần sau chót
Không thở dài
không mỉm cười
Chị đang giữ kín đau thương
Hay là hạnh phúc
Lòng chị đang tràn đầy niềm tin
Hay là ngờ vực
Không một lần nào chị ngẩng nhìn lên
Chị đang qua những phút giây trước lần gặp mặt
Hay sau buổi chia ly
Trong mũi đan kia ẩn giấu niềm hân hoan hay nỗi lo âu
Trong đôi mắt kia là chán chường hay hy vọng
Giữa chiều lạnh
Một người đàn bà ngồi đan bên cửa sổ
Dưới chân chị
Cuộn len như quả cầu xanh
Đang lăn những vòng chậm rãi
1-1984
(Ý Nhi, https://www.thivien.net)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Chỉ ra 02 dấu hiệu nhận biết thể thơ của văn bản trên.
Câu 2. Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh trong những dòng thơ sau:
Giữa chiều lạnh
Một người đàn bà ngồi đan bên cửa sổ
Dưới chân chị
Cuộn len như quả cầu xanh
Đang lăn những vòng chậm rãi
Câu 3. Nhận xét mạch cảm xúc của văn bản.
Câu 4. Hình ảnh người đàn bà trong hai ngữ liệu sau đây có sự tương đồng và khác biệt nào về ý nghĩa?
Ngữ liệu 1:
Giữa chiều lạnh
Một người đàn bà ngồi đan bên cửa sổ
Vẻ vừa nhẫn nại vừa vội vã
Nhẫn nại như thể đó là việc phải làm suốt đời
Vội vã như thể đó là lần sau chót
(Ý Nhi, Người đàn bà ngồi đan, https://www.thivien.net)
Ngữ liệu 2:
Người mẹ vật vã đau để kéo dài giây phút bình yên cho con
Nhưng con ơi trái đất thì tròn
Mặt đất rộng sông ngòi và cây cỏ
Hãy dũng cảm bước ra từ lòng mẹ đến thiên nhiên
(Bình Nguyên Trang, Bài ca về người đàn bà, https://www.thivien.net)
II. VIẾT (14,0 điểm)
Câu 1. (4,0 điểm)
Từ ngữ liệu Đọc hiểu, hãy viết đoạn văn nghị luận xã hội (khoảng 300 chữ) về chủ đề: Sự nhẫn nại lặng thầm trong cuộc sống hiện đại.
Câu 2. (10,0 điểm)
Bàn về thơ, nhà phê bình Chu Văn Sơn cho rằng:
Cái hồn của thơ không phải là chữ, mà là cái vầng sáng tỏ mờ bao quanh mỗi chữ. Nó là tinh chất của sự sống thi sĩ đã trút vào và làm tràn đầy mỗi chữ. […] Xem thế, âm vang của lời thơ, âm điệu của tiếng thơ là dạng thức hết sức vi diệu của điệu hồn trong thơ. Đọc thơ, cảm được âm điệu, xem như đã nhập được vào cái hồn của thơ.
(Trích Thơ, điệu hồn và cấu trúc, NXB Hội Nhà Văn, 2023, tr.10)
Bằng việc phân tích văn bản Người đàn bà ngồi đan của Ý Nhi và trải nghiệm đọc của bản thân, anh/chị hãy bình luận ý kiến trên.
Tải file đầy đủ (word)
Tài liệu cung cấp nội dung đề thi học sinh giỏi THPT cấp tỉnh môn Ngữ văn năm học 2025-2026 của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ. Đề thi cấu trúc gồm 2 phần: Đọc hiểu văn bản thơ "Người đàn bà ngồi đan" của nhà thơ Ý Nhi và phần Viết bà…
Xem thêm »
Đề thi thử tốt nghiệp THPT năm 2027 môn Ngữ văn - Đề số 01 có đáp án
Tóm tắt tài liệu: Đề thi thử Tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn năm 2027 (Đề số 01) xây dựng theo định hướng đánh giá năng lực. Phần Đọc hiểu (4,0 điểm) khai thác tản văn 'Khói chiều gọi mẹ' (An Võ) với 5 câu hỏi phân hóa. Phần Viết (6,0 điểm) yêu cầu viết đoạn văn phân tích đặc sắc chủ đề và bài văn nghị luận xã hội bàn về ký ức quê hương đối với người trẻ. Bài viết đi kèm hướng dẫn chấm và đáp án chi tiết.
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
KHÓI CHIỀU GỌI MẸ
Rời đơn vị, trong chuyến dã ngoại này, chúng tôi hành quân về một miền quê yên ả. Hoàng hôn đang xuống. Những vệt nắng đỏ cuối ngày còn vương trên sườn núi. Xa xa, phía thung lũng, những ngôi nhà nép mình dưới màu xanh cây lá thật bình yên. Từ những ngôi nhà nhỏ như cây nấm mọc bên sườn núi, khói bếp chầm chậm bay lên. Nhìn những sợi khói như sợi chỉ nối đất với trời cứ lặng lẽ nhạt dần rồi tan vào gió, tự nhiên ùa về trong tôi cả miền ký ức. Tôi nhớ quê, nhớ căn bếp cũ, nhớ mẹ, nhớ tuổi thơ lớn lên trong hơi ấm của ngọn lửa quê nhà.
Đã lâu rồi tôi chưa về quê. Mẹ cũng đã già. Mái tóc một thời đen nhánh giờ bạc như mây. Có lẽ khói bếp đã đi cùng mẹ suốt cả cuộc đời, qua những mùa cấy gặt, những mùa mưa dầm, những mùa nắng cháy. Khói bám vào tà áo, vào mái tóc, vào tiếng ho khe khẽ mỗi buổi chiều nhóm lửa. Ngày ấy, chái bếp nhà tôi lúc nào cũng bảng lảng một màu khói. Mẹ lom khom nhóm lửa, thêm từng nắm rơm cháy đượm, trở nồi cơm, rồi đảo nồi cá kho thơm lựng. Chúng tôi ngồi nép bên bếp, vừa chờ bữa cơm chiều, vừa háo hức đợi những củ khoai nướng được moi ra từ lớp tro hồng.
Những trưa hè miền Trung nắng như đổ lửa. Ngoài đồng vừa gặt xong, mẹ gánh về sân, chưa kịp nghỉ lưng đã lại lặng lẽ bước vào bếp lo bữa cơm cho cả nhà. Gian bếp hầm hập hơi nóng. Những cọng rơm khô bùng lên đỏ rực. Mồ hôi mẹ túa ra như tắm, thấm ướt lưng áo, chảy thành từng giọt trên gương mặt đã sạm màu nắng gió. Chiếc nón lá trở thành chiếc quạt nhỏ. Lúc phe phẩy cho mẹ đỡ nóng, lúc quạt cho ngọn lửa bén đều. Căn bếp mùa hè giống như một chiếc lò nung. Vậy mà mẹ vẫn ngồi đó, thêm rơm để nấu bữa trưa cho chóng, rồi khẽ đưa tay lau giọt mồ hôi nơi khóe mắt.
Những ngày nắng đẹp, khói hiền lành biết mấy. Khói thong thả bay lên, quanh quẩn bên mái nhà, như còn lưu luyến khoảng sân đầy rơm mới, hàng cau trước ngõ, bụi chuối sau vườn rồi mới tan vào gió. Còn những ngày mưa, khói cuộn lại trong gian bếp nhỏ. Khói quẩn quanh, len lỏi đi tìm một lối lên trời. Mưa càng nặng hạt, khói càng đặc. Mẹ lại ho... Tiếng ho chen giữa tiếng mưa ngoài hiên nghe buốt cả tuổi thơ.
Ngoài hiên, mưa rơi rả rích. Trong bếp, ngọn lửa hồng reo vui. Dưới lớp tro ủ, những củ khoai nướng tỏa hương, mẻ lạc rang thơm phức. Chỉ một gian bếp nhỏ thôi mà đủ sưởi ấm cả một tuổi thơ.
Bao nhiêu năm rồi, chỉ cần bất chợt gặp một làn khói chiều, lòng tôi lại ấm lên như vừa được trở về. Khói lặng lẽ mang theo hơi ấm của mẹ, ôm ấp tuổi thơ chúng tôi trong những tháng năm nghèo khó.
Đời người nông dân cũng vậy. Lớn lên cùng hạt lúa, củ khoai, cùng bùn đất và nắng gió. Cả một đời lặng lẽ gieo trồng, lặng lẽ dâng hiến những mùa vàng no ấm. Đến khi tóc bạc như mây, họ bình yên trở về với đất mẹ, nhẹ nhõm như làn khói bếp sau một buổi chiều đã hoàn thành hành trình của mình. Có lẽ vì thế mà mỗi lần nhìn khói bay lên trong hoàng hôn, tôi luôn thấy thấp thoáng bóng mẹ, bóng cha và bóng những người nông dân tần tảo quê mình.
Chúng tôi men theo triền núi. Ba lô nặng trên vai... Ngoài kia, hoàng hôn đã nhạt dần. Chỉ còn những làn khói bếp vẫn miệt mài bay lên từ những mái nhà dưới chân núi. Và tôi hiểu rằng, dẫu đời người có đi qua bao miền đất, trong sâu thẳm trái tim mình vẫn luôn có một làn khói lặng lẽ bay lên từ căn bếp cũ, từ dáng mẹ, từ quê hương, để mỗi lần nhớ lại, lòng lại bình yên như vừa được trở về.
(Khói chiều gọi mẹ, Báo Quân đội nhân dân, An Võ, 25/07/2026)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Nêu dấu hiệu nhận biết của ngôi kể trong văn bản.
Câu 2. Chỉ ra những câu văn là bằng chứng cho sự đồng hành giữa mẹ và khói bếp.
Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn sau: "Những ngày nắng đẹp, khói hiền lành biết mấy. Khói thong thả bay lên, quanh quẩn bên mái nhà, như còn lưu luyến khoảng sân đầy rơm mới, hàng cau trước ngõ, bụi chuối sau vườn rồi mới tan vào gió."
Câu 4. Phân tích hình ảnh tượng trưng khói bếp của văn bản trên.
Câu 5. Từ đoạn văn: "Và tôi hiểu rằng, dẫu đời người có đi qua bao miền đất, trong sâu thẳm trái tim mình vẫn luôn có một làn khói lặng lẽ bay lên từ căn bếp cũ, từ dáng mẹ, từ quê hương, để mỗi lần nhớ lại, lòng lại bình yên như vừa được trở về.", anh/chị nhận xét tình cảm của tác giả dành cho quê hương.
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích nét đặc sắc về chủ đề của văn bản trên.
Câu 2 (4,0 điểm): Từ nội dung văn bản đọc hiểu Khói chiều gọi mẹ và sự hiểu biết của bản thân về xã hội hiện nay, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) với chủ đề: Ký ức quê hương trong tâm thức người trẻ.
ĐÁP ÁN - HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ SỐ 01
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Câu 1 (0,5 điểm): Văn bản được kể theo ngôi thứ nhất. Dấu hiệu: người kể xưng "tôi", "chúng tôi", trực tiếp tham gia và kể lại những trải nghiệm, cảm xúc của mình. (Nêu được ngôi kể/dấu hiệu: 0,25đ; nêu trọn vẹn cả hai: 0,5đ).
Câu 2 (0,5 điểm): Các câu văn chứng minh sự đồng hành giữa mẹ và khói bếp:
- Có lẽ khói bếp đã đi cùng mẹ suốt cả cuộc đời
- Qua những mùa cấy gặt, những mùa mưa dầm, những mùa nắng cháy.
- Khói bám vào tà áo, vào mái tóc, vào tiếng ho khe khẽ mỗi buổi chiều nhóm lửa.
(Nêu được 2 ý: 0,25đ; nêu đủ 4 ý: 0,5đ).
Câu 3 (1,0 điểm):
- Biện pháp tu từ: Nhân hóa qua các từ ngữ "hiền lành", "thong thả", "quanh quẩn", "lưu luyến" gắn với khói.
- Tác dụng: Làm hình ảnh khói bếp trở nên sinh động, có hồn; tăng sức gợi hình gợi cảm. Gợi sự gắn bó, lưu luyến với mái nhà và không gian quê hương. Góp phần thể hiện tình yêu, nỗi nhớ của nhân vật "tôi".
Câu 4 (1,0 điểm):
- Khói bếp trước hết là hình ảnh thực gắn với căn bếp, mái nhà và sinh hoạt gia đình.
- Ở tầng nghĩa biểu tượng: gợi người mẹ, hơi ấm gia đình, tuổi thơ; tượng trưng cho quê hương, cội nguồn và những ký ức thân thương.
- Qua đó tác giả thể hiện tình yêu, nỗi nhớ, sự gắn bó sâu sắc với mẹ và quê hương; khẳng định sức sống bền lâu của ký ức.
Câu 5 (1,0 điểm):
- Tác giả dành cho quê hương tình yêu sâu sắc, sự gắn bó, nỗi nhớ da diết, sự trân trọng và biết ơn.
- Tình cảm ấy được khơi dậy từ những điều bình dị: khói bếp, căn nhà, người mẹ, tuổi thơ và những người nông dân.
- Quê hương trở thành một phần sâu thẳm trong tâm hồn; dù đi đâu con người vẫn có một nơi để nhớ và trở về.
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm):
- Cấu trúc đoạn văn khoảng 200 chữ (0,25đ).
- Xác định đúng vấn đề: Nét đặc sắc về chủ đề của văn bản (0,25đ).
- Triển khai vấn đề (1,0đ): Chủ đề nói về tình mẹ, ký ức tuổi thơ, tình yêu và sự gắn bó với quê hương. Phân tích nét đặc sắc qua hình tượng khói bếp bình dị nhưng giàu ý nghĩa biểu tượng.
- Chính tả, dùng từ, đặt câu (0,25đ).
- Sáng tạo trong diễn đạt và cảm nhận (0,25đ).
Câu 2 (4,0 điểm):
- Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận (0,25đ).
- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Ký ức quê hương trong tâm thức người trẻ (0,25đ).
- Triển khai lập luận (2,5đ): Giải thích khái niệm (0,5đ); Bàn luận vai trò của ký ức quê hương là điểm tựa tinh thần, bồi đắp nhân cách (1,0đ); Mở rộng phản biện về nhịp sống hiện đại khiến một bộ phận người trẻ xa rời cội nguồn (0,5đ); Bài học nhận thức và hành động (0,5đ).
- Chính tả, chuẩn ngữ pháp (0,25đ).
- Sáng tạo, lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục (0,75đ).
Tải file đầy đủ (word)
Tóm tắt tài liệu: Đề thi thử Tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn năm 2027 (Đề số 01) xây dựng theo định hướng đánh giá năng lực. Phần Đọc hiểu (4,0 điểm) khai thác tản văn 'Khói chiều gọi mẹ' (An Võ) với 5 câu hỏi phân hóa. Phần Viết (6,0 điểm) yêu…
Xem thêm »
Đề tham khảo kỳ thi Tốt nghiệp THPT môn Ngữ Văn từ năm 2025
Đề minh họa kỳ thi Tốt nghiệp THPT từ năm 2025 môn Ngữ Văn do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Đề thi gồm 2 phần chính: Đọc hiểu (4,0 điểm) với đoạn trích thơ của Hoàng Phủ Ngọc Tường và Viết (6,0 điểm) gồm nghị luận văn học và nghị luận xã hội về Trí tuệ nhân tạo.
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
Chắc em sẽ không quên
Dù chúng mình chỉ về những ngày rất vội
Hà Nội – phố dài – mái ngói
Và màu lá xanh như ngọc trên đầu
Chắc em nhớ hoài
Cây liễu xưa vẫn đứng bên hồ
Như một bóng người Hy Lạp cổ
Trên thân hình vạm vỡ
Nỗi trầm tư mơ mộng nghìn năm
Mùa hè là con chim ăn trái xanh
Làm rụng sấu xuống mặt đường im lặng
Cây cơm nguội ưng vàng nhớ nắng
Những phố bảng đông đúc trẻ con
Anh đã qua những thành phố biếc xanh
Thành phố đường me lá nhỏ rung rinh
Thành phố tóc thể áo trắng
Thành phố đứng bên hồ trầm lặng
Giữa đồi thông mặc áo sương mù
Những nơi đó anh lớn lên
Những năm còn trẻ
Ôi những năm không yên
Có nhiều khi anh lặng nhìn
một ngọn lá xanh bên đường
Chợt sững sờ muốn khóc
Như trong anh một cái gì đã mất
Thế đấy, nhưng có bao giờ, bao giờ
Như giữa lòng Hà Nội chiều nay
Anh đưa em đi dưới những hàng cây
Mà bỗng thấy lòng mình yên tĩnh quá
Nỗi yên như điều kỳ lạ
Ngờ lòng anh chưa có bao giờ
(Trích Một thân cây một tầng lá một bóng hoa - Hoàng Phủ Ngọc Tường, Trầm năm còn gió heo may – Lâm Thị Mỹ Dạ, Hoàng Phủ Ngọc Tường, NXB Hội Nhà văn, 2024, tr.116-117)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của đoạn trích.
Câu 2. Xác định hình ảnh được sử dụng để so sánh với cây liễu xưa trong đoạn trích.
Câu 3. Trình bày hiệu quả của việc sử dụng hình thức lời tâm sự của anh với em trong đoạn trích.
Câu 4. Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình anh trong đoạn trích.
Câu 5. Từ tâm trạng của nhân vật trữ tình anh khi ở giữa lòng Hà Nội chiều nay, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về chốn bình yên trong tâm hồn mỗi người (trình bày khoảng 5-7 dòng).
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh Hà Nội qua cảm nhận của nhân vật trữ tình anh đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
Câu 2 (4,0 điểm)
Hiện nay, nhiều người hào hứng đón nhận lợi ích của trí tuệ nhân tạo nhưng không ít người lo lắng về sự phụ thuộc của con người vào nó.
Từ góc nhìn của người trẻ, anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về vấn đề trên.
Xem và tải file đầy đủ
Đề minh họa kỳ thi Tốt nghiệp THPT từ năm 2025 môn Ngữ Văn do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Đề thi gồm 2 phần chính: Đọc hiểu (4,0 điểm) với đoạn trích thơ của Hoàng Phủ Ngọc Tường và Viết (6,0 điểm) gồm nghị luận văn học và nghị luận xã hội về …
Xem thêm »
Đề thi chính thức tốt nghiệp THPT năm 2026 môn Ngữ văn có đáp án (lần 1)
Tài liệu cung cấp đề thi chính thức Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 môn Ngữ văn (lần 1) cùng đáp án và hướng dẫn giải chi tiết. Nội dung đề thi gồm hai phần: Đọc hiểu (4.0 điểm) khai thác văn bản về lịch sử phát minh máy in Gutenberg và sự lan truyền tri thức nhân loại; phần Viết (6.0 điểm) gồm câu hỏi nghị luận xã hội 200 chữ về giải pháp phát triển nhân tài công nghệ Việt Nam và câu hỏi nghị luận văn học 600 chữ phân tích bài thơ "Những chiếc lá" của nhà thơ Nguyễn Đình Thi.
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản:
(1) Năm 1440, tại một xưởng cơ khí nhỏ nằm lọt thỏm giữa thành phố Mainz nước Đức, Johannes Gutenberg phát minh ra máy in. [...]
(2) Trước năm 1440, tri thức là một dạng tài sản bị giam cầm. Nó nằm im lìm trong các thư viện, tu viện hay sau những cánh cổng sắt của các lâu đài, được lưu giữ trên những cuốn sách chép tay bằng da cừu mà giá trị của mỗi cuốn có thể đổi ngang một trang trại trù phú. Sự khan hiếm đó không phải là ngẫu nhiên, nó là một trật tự được thiết lập. Khi việc sao chép một văn bản đòi hỏi hàng nghìn giờ lao động thủ công của các tu sĩ, tri thức mặc nhiên trở thành đặc quyền của tầng lớp tinh hoa. Dân chúng không có quyền tiếp cận văn bản gốc, và do đó, họ không có quyền nghi ngờ.
(3) Phát minh của Gutenberg phá vỡ sự độc quyền đó bằng một khái niệm mang tính cách mạng: sự nhân bản công nghiệp của tri thức.
(4) Lần đầu tiên trong lịch sử, tư tưởng của một con người có thể tách rời khỏi thể xác họ và nhân ra hàng ngàn bản sao với chi phí thấp. Sách bắt đầu tràn xuống đường phố. Những ý tưởng, cả vĩ đại lẫn nguy hiểm, bắt đầu thẩm thấu vào đại chúng. William Shakespeare được hậu thế tôn vinh là đại văn hào không chỉ bởi tài năng của ông, mà còn bởi ông sống đúng vào điểm rơi của công nghệ in ấn. Nếu không có những bản in First Folio¹ được xuất bản năm 1623, những vở kịch kinh điển như Macbeth hay Hamlet có lẽ đã tan biến vào hư không ngay sau khi tấm màn nhung của nhà hát Globe khép lại.
(5) Sức mạnh của máy in không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn văn hóa, nó trở thành thước đo cho vận mệnh các quốc gia. Một sự phân hóa rõ rệt bắt đầu xuất hiện trên bản đồ thế giới. Những quốc gia phương Tây như Anh, Hà Lan hay Đức, nơi chấp nhận các phiên bản cải tiến sau này của máy in Gutenberg và để chúng vận hành hết công suất, đã chứng kiến sự bùng nổ chưa từng có về dân trí và khoa học. Tri thức không còn bị độc quyền, nó trở thành nhiên liệu cho Phục Hưng và Cách mạng Công nghiệp, giúp con người phát minh ra động cơ hơi nước và điện.
(6) Ngược lại, ở phía bên kia Địa Trung Hải, các Sultan² của Đế quốc Ottoman hùng mạnh đã đưa ra một quyết định định mệnh khi cấm in ấn bằng tiếng Ả Rập và Thổ Nhĩ Kỳ trong suốt gần 300 năm, vì lo sợ sự lan truyền của những tư tưởng “lệch lạc”. Hậu quả là trong khi châu Âu đang tranh luận sôi nổi về vật lý và thiên văn học trên những trang báo in, thì một đế chế từng là trung tâm văn minh của thế giới lại dần chìm vào sự trì trệ và lạc hậu. Sự thiếu vắng hạ tầng nhân bản tri thức khiến tỷ lệ biết chữ tại đây dậm chân tại chỗ ở mức dưới 5% trong suốt nhiều thế kỷ. Họ bỏ lỡ hoàn toàn chuyến tàu của Cách mạng Khoa học và kỷ nguyên Khai sáng, đơn giản vì các ý tưởng đột phá không có cơ hội được sao chép, lan truyền để tạo ra sự cộng hưởng trí tuệ.
(CODE VÀ CÁT - Những quyền lực công nghệ xoay chuyển thế giới, Phan Tuấn, NXB Thế giới, 2026, tr.8-10)
¹ Tuyển tập kịch đầu tiên của William Shakespeare.
² Người nắm quyền lực tối cao ở Đế quốc Ottoman.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Theo văn bản, trước năm 1440, tri thức được lưu giữ ở đâu?
Câu 2. Chỉ ra câu văn chứa đựng bằng chứng về vai trò của máy in đối với tác phẩm của William Shakespeare trong đoạn (4).
Câu 3. Anh/Chị hiểu như thế nào về nghĩa của cụm từ tài sản bị giam cầm đoạn (2) và từ nhiên liệu đoạn (5) được tác giả sử dụng khi nói về tri thức trước và sau năm 1440?
Câu 4. Nhận xét về mối liên hệ giữa luận đề và các luận điểm trong văn bản.
Câu 5. Trong bối cảnh cần có những đột phá về khoa học công nghệ hiện nay, từ góc nhìn của người trẻ, theo anh/chị, cần sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như thế nào để tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ?
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Nước Mĩ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,… với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới.
Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?
Câu 2 (4,0 điểm)
Anh/Chị hãy viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ phân tích bài thơ sau:
NHỮNG CHIẾC LÁ
Nguyễn Đình Thi³
Chiều lạnh cóng, vườn cây vắng tanh, gió thổi bay lao xao, những chiếc lá rụng trên mặt cỏ
Những chiếc lá nâu, đen, rách quăn queo
Đâu những ngày xuân, chúng ta xòe biếc đón về ríu rít những đàn chim.
Những buổi trưa hè, chúng ta um tùm che mát cho người đi đường mồ hôi nhễ nhại.
Những chiều thu nhẹ trong, chúng ta thắp vàng trên đầu bao đôi người yêu.
Đến hôm nay, gió bấc đã rứt chúng ta, ném xuống đất bụi.
Chiều lạnh cóng, những chiếc lá rụng bay lao xao trong vườn cây.
Ai bé nhỏ vừa đi tới.
Giữa gió buốt, chú bé lụi hụi xuýt xoa, loạt xoạt, loạt xoạt, chiếc chổi tre quét trên mặt cỏ.
Sắp tối rồi. Chú bé ôm từng ôm lá nén vào chiếc bao tải dần căng phồng.
Đi đâu, chú bé vác bao tải to, trên con đường đầu ô bụi bặm.
Đây rồi, dưới mái bếp tranh, chú bé ngồi vốc từng nắm lá khô nhóm lửa, đặt nồi cơm, đợi mẹ đi làm về.
Khói hắc hắc thơm thơm bay lên.
Á, à, vậy chứ, vậy chứ, - những chiếc lá reo phù phù, nhảy nhót.
(Thơ Nguyễn Đình Thi, NXB Kim Đồng, 2025, tr.87-88)
³ Nguyễn Đình Thi (1924-2003) là nhạc sĩ, nhà thơ, nhà văn, nhà viết kịch, nhà phê bình văn học có đóng góp lớn cho nền văn học nghệ thuật nước nhà. Thơ Nguyễn Đình Thi mang phong cách tư duy hiện đại, đậm chất trí tuệ và giàu nội tâm. Ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật đợt I năm 1996.
ĐÁP ÁN VÀ LỜI GIẢI THAM KHẢO
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Câu 1: Theo văn bản, trước năm 1440, tri thức được lưu giữ trong các thư viện, tu viện hoặc sau những cánh cổng sắt của các lâu đài, trên những cuốn sách chép tay bằng da cừu.
Câu 2: Câu văn chứa đựng bằng chứng là: "Nếu không có những bản in First Folio được xuất bản năm 1623, những vở kịch kinh điển như Macbeth hay Hamlet có lẽ đã tan biến vào hư không ngay sau khi tấm màn nhung của nhà hát Globe khép lại."
Câu 3:
- Tài sản bị giam cầm: Tri thức có giá trị như của cải nhưng bị hạn chế, độc quyền trong tay tầng lớp tinh hoa, không được truyền bá rộng rãi.
- Nhiên liệu: Tri thức đóng vai trò là nguồn năng lượng quan trọng thúc đẩy sự phát triển, bùng nổ khoa học và văn minh xã hội.
Câu 4: Luận đề (sức mạnh công nghệ in ấn xoay chuyển vận mệnh các quốc gia) bao quát và định hướng toàn bộ hệ thống luận điểm. Các luận điểm được sắp xếp logic theo trình tự thời gian (trước và sau năm 1440) và không gian (phương Tây và Đế quốc Ottoman) để làm rõ luận đề.
Câu 5: Để tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ qua AI, người trẻ cần: chủ động khai thác AI như công cụ mở rộng tư duy và tổng hợp tri thức; đồng thời giữ vững tư duy phản biện, kiểm chứng thông tin và kết nối tri thức cá nhân với trí tuệ nhân tạo để tạo ra các giải pháp sáng tạo mới.
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1: Cần kết hợp giữa nhận thức, hành động của cá nhân người trẻ (tư duy đột phá, khát vọng lớn, nâng cao năng lực số) với môi trường hỗ trợ từ xã hội (giáo dục khai phóng, chính sách thu hút nhân tài và khuyến khích đổi mới sáng tạo, tôn trọng sự khác biệt).
Câu 2: Phân tích bài thơ "Những chiếc lá": Làm rõ mạch cảm xúc từ buồn thương tàn tạ sang niềm vui hồi sinh, dấn thân cống hiến; qua đó thể hiện triết lí nhân sinh sâu sắc về giá trị sự sống và sự hóa thân có ích cho đời.
Tải file đầy đủ (word)
Tài liệu cung cấp đề thi chính thức Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 môn Ngữ văn (lần 1) cùng đáp án và hướng dẫn giải chi tiết. Nội dung đề thi gồm hai phần: Đọc hiểu (4.0 điểm) khai thác văn bản về lịch sử phát minh máy in Gutenberg …
Xem thêm »
Đề thi chính thức tốt nghiệp THPT năm 2026 lần 2 môn Ngữ Văn
Tóm tắt bài viết: Nội dung đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đợt 2 môn Ngữ văn do Bộ GD&ĐT ban hành. Đề gồm 2 phần: Đọc hiểu văn bản luận điểm về an ninh văn hóa của Bùi Hoài Sơn và Viết đoạn văn nghị luận xã hội về tính trung thực khi chia sẻ thông tin cùng bài phân tích tác phẩm Cánh đồng tuổi thơ.
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
(1) Văn hóa từ lâu đã được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, nguồn lực nội sinh và động lực của phát triển. Chính vì giữ vai trò nền tảng, văn hóa cũng trở thành một lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm trước những biến động của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, công nghệ và môi trường.
(2) An ninh văn hóa không chỉ là việc ngăn chặn những sản phẩm độc hại, phản cảm hay những hành vi xâm phạm di sản. Hiểu một cách đầy đủ hơn, đó là trạng thái trong đó bản sắc, hệ giá trị, ký ức lịch sử, quyền văn hóa, đời sống tinh thần và năng lực sáng tạo của cộng đồng được bảo vệ; đồng thời, xã hội có đủ khả năng nhận diện, hấp thụ có chọn lọc và chuyển hóa những ảnh hưởng từ bên ngoài thành nguồn lực cho phát triển.
(3) Như vậy, bảo đảm an ninh văn hóa không đồng nghĩa với khép kín văn hóa, càng không phải dựng lên những hàng rào ngăn cản giao lưu và sáng tạo. Một nền văn hóa càng có bản lĩnh càng không sợ đối thoại. Một xã hội càng tự tin về bản sắc càng có khả năng tiếp nhận tinh hoa nhân loại mà không đánh mất chính mình.
(4) Tại cuộc gặp mặt các già làng, trưởng bản, nghệ nhân và người có uy tín tiêu biểu ngày 18/4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Văn hóa không chỉ là bản sắc riêng của từng dân tộc, mà còn là sợi dây kết nối”. Phát biểu này gợi mở một cách nhìn rất quan trọng: bảo vệ văn hóa không chỉ là bảo vệ những biểu tượng hay thực hành riêng lẻ, mà còn là bảo vệ sự gắn kết xã hội, khối đại đoàn kết toàn dân tộc và nền tảng tinh thần tạo nên sự ổn định từ cơ sở.
(5) Trong bối cảnh hiện nay, các nguy cơ đối với an ninh văn hóa ngày càng mang đầy đủ những đặc trưng của an ninh phi truyền thống: không giới hạn trong biên giới quốc gia; có khả năng lan truyền rất nhanh; liên quan đến nhiều chủ thể; khó xác định chính xác nguồn phát; đan xen giữa yếu tố bên trong và bên ngoài; giữa mục đích kinh tế, công nghệ với những tác động xã hội, chính trị và văn hóa.
(6) Một video giả mạo có thể được tạo ra ở bất cứ đâu, phát tán qua nền tảng xuyên biên giới và tiếp cận hàng triệu người chỉ trong vài giờ. Một thuật toán đề xuất nội dung tưởng như thuần túy kỹ thuật có thể từng bước làm thay đổi thị hiếu, ngôn ngữ, hành vi và cách đánh giá đúng – sai của một bộ phận công chúng. Một di sản có thể còn nguyên về kiến trúc nhưng dần mất đi cộng đồng thực hành, ký ức và không gian văn hóa vốn tạo nên linh hồn của di sản ấy.
(7) Đó là lý do không thể chỉ nhìn an ninh văn hóa qua những vụ việc riêng lẻ. Vấn đề cốt lõi nằm ở khả năng của quốc gia trong việc dự báo, phòng ngừa và quản trị những tác động tích lũy lâu dài đối với con người, cộng đồng và nền văn hóa.
(Những “mặt trận vô hình” của an ninh văn hóa, Bùi Hoài Sơn, báo Công an nhân dân số 7678, thứ Tư ngày 5/8/2026, tr.5)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Xác định luận đề của văn bản.
Câu 2. Chỉ ra những đặc trưng của an ninh phi truyền thống được đề cập trong đoạn (5).
Câu 3. Anh/Chị hiểu như thế nào về nghĩa của các từ hấp thụ và chuyển hóa được tác giả sử dụng khi nói về văn hoá trong đoạn (2)?
Câu 4. Nêu quan điểm của tác giả được thể hiện trong văn bản.
Câu 5. Từ nhận định Một xã hội càng tự tin về bản sắc càng có khả năng tiếp nhận tinh hoa nhân loại mà không đánh mất chính mình, anh/chị hãy nêu những việc cần làm để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa.
PHẦN II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Việc đưa tin xấu độc, tin chưa kiểm chứng và phát tán các video giả mạo đã ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin xã hội.
Từ góc nhìn của người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về sự cần thiết phải trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin.
Câu 2 (4,0 điểm)
Anh/Chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích bài thơ sau:
CÁNH ĐỒNG TUỔI THƠ
Trịnh Thanh Sơn
Ấy là khi mẹ gọi chú bé dậy vào lúc mờ sương
Hôm nay cắt cói đồng xa
Chú bé vừa dụi mắt, vừa nhai vội vàng mấy củ khoai luộc, nghẹn nuốt, nghẹn nuốt...
Đầu đòn càn toòng teng mo cơm, chai nước giếng thơi mẹ chuẩn bị cho từ đêm trước
Chú bé đi giữa cánh đồng nham-nhở hướng hừng đông.
Bốn bề bát ngát cói, bát ngát cói.
Chú bé lọt thỏm giữa cánh đồng như cây nấm di động
Cái bóng ngắn ngủi cặm cụi, cặm cụi trong ánh mai hồng lưng
Hoa cói nâu ngai ngái thơm mùi bùn đất phù sa, ngai ngái thơm mùi thịt da dậy thì. Hoa cói nâu toòng teng mo cơm, chai nước.
Chú bé nặng nhọc bước, chân lút trong bùn, miệng lẩm bẩm giữa cánh đồng:
Hôm nay sẽ được hai công
Ai biết một lá chiếu dệt bằng bao nhiêu sợi cói, ai biết chú bé mười lăm kia đã cắt bao đóm cói và làm nên bao nhiêu lá chiếu, ai biết bao giọt mồ hôi chưa kịp mặn của chú bé mười lăm đã nhỏ xuống cánh đồng?
Ôi! Cánh đồng tuổi thơ
Hoa cói nâu ngai ngái ngày xưa
Thấm vào thịt da, thấm vào chân tóc,
Chiếc đòn càn, mo cơm khoai, chai nước giếng thơi,
Mùi bùn đất ngày xưa làm sao quên được!
Nẻo đường quê thăm thẳm xa trong tâm thức xót xa đưa chú bé vào đời
Chú bé mang cả cánh đồng sau lưng đi vào thành phố!
(Nửa thế kỷ thơ, Tạp chí Văn nghệ Quân đội, NXB Quân đội nhân dân, 2006, tr.611-612)
Tải file đầy đủ (word)
Tóm tắt bài viết: Nội dung đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đợt 2 môn Ngữ văn do Bộ GD&ĐT ban hành. Đề gồm 2 phần: Đọc hiểu văn bản luận điểm về an ninh văn hóa của Bùi Hoài Sơn và Viết đoạn văn nghị luận xã hội về tính trung thực khi chia sẻ thô…
Xem thêm »
Đáp án đề thi chính thức môn Ngữ Văn kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 - Lần 2
LƯU Ý KHI CHẤM BÀI: Đánh giá dựa trên yêu cầu năng lực của Chương trình GDPT 2018. Giám khảo cần tập trung xem xét phương pháp giải quyết vấn đề, khuyến khích tư duy mở và tính sáng tạo phù hợp chuẩn mực. Cần tôn trọng các góc nhìn, ý tưởng diễn đạt độc đáo của học sinh nếu bài viết có tính thuyết phục cao.
I. LƯU Ý CHUNG
1. Đáp án được xây dựng dựa theo yêu cầu đánh giá năng lực nên giám khảo cần tập trung xem xét phương hướng và cách thức giải quyết vấn đề của thí sinh; chú ý đánh giá nội dung bài làm theo hướng mở, khuyến khích sáng tạo nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
2. Giám khảo tuân thủ Đáp án, không tự xây dựng đáp án khác; nghiên cứu kỹ Đáp án và Hướng dẫn chấm, Rubric chấm điểm phần “II. VIẾT”. Đối với những bài làm có ý tưởng riêng và cách diễn đạt, triển khai khác với Đáp án, giám khảo cần xem xét tính thuyết phục của bài viết để chấm điểm.
II. ĐÁP ÁN CHI TIẾT
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
|---|---|---|---|
| I | ĐỌC HIỂU - Giám khảo đánh giá bài làm của thí sinh theo các yêu cầu cần đạt về đọc hiểu văn bản nghị luận của Chương trình Ngữ văn 2018, cụ thể: + Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của văn bản nghị luận trong việc thể hiện nội dung văn bản. + Biết liên hệ mở rộng vấn đề để hiểu sâu hơn văn bản được đọc. - Bài làm chỉ cần trả lời ngắn gọn, đúng yêu cầu trọng tâm của các câu hỏi đọc hiểu; chấp nhận cách trình bày gạch đầu dòng các ý cần nêu. | 4,0 | |
| 1 | Luận đề của văn bản: an ninh văn hóa. | 0,5 | |
| 2 | Những đặc trưng của an ninh phi truyền thống được đề cập trong đoạn (5): không giới hạn trong biên giới quốc gia; có khả năng lan truyền rất nhanh; liên quan đến nhiều chủ đề; khó xác định chính xác nguồn phát; đan xen giữa yếu tố bên trong và bên ngoài; giữa mục đích kinh tế, công nghệ với những tác động xã hội, chính trị và văn hóa. | 0,5 | |
| 3 | - Nghĩa của từ hấp thụ khi nói về văn hóa trong đoạn (2): thu nhận và chịu ảnh hưởng sâu sắc từ những nền văn hóa khác. - Nghĩa của từ chuyển hóa khi nói về văn hóa trong đoạn (2): biến đổi giá trị văn hóa của các dân tộc khác cho phù hợp với dân tộc mình. | 1,0 | |
| 4 | Quan điểm của tác giả được thể hiện trong văn bản: - Đề cao vai trò của văn hóa và an ninh văn hóa. - Cảnh báo nguy cơ đối với an ninh văn hóa trong bối cảnh hiện nay. - Định hướng nhiệm vụ cốt lõi trong bảo vệ an ninh văn hóa. | 1,0 | |
| 5 | - Nội dung nhận định: Một dân tộc càng tin tưởng, tự hào về bản sắc văn hóa của mình thì càng sẵn sàng tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại mà không đánh mất bản sắc. - Nêu những việc cần làm, có thể theo hướng sau: + Nhận thức được vai trò quan trọng của văn hóa; trân trọng, tự hào, có ý thức bảo tồn bản sắc văn hóa của dân tộc. + Quảng bá văn hóa dân tộc ra thế giới; tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại. + Phát triển du lịch văn hóa, nâng cao chất lượng các sản phẩm văn hóa,... để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực cho sự phát triển kinh tế, xã hội. | 1,0 | |
| II | VIẾT | 6,0 | |
| 1 | Việc đưa tin xấu độc, tin chưa kiểm chứng và phát tán các video giả mạo đã ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin xã hội. | 2,0 |
Xem và tải file đầy đủ
LƯU Ý KHI CHẤM BÀI: Đánh giá dựa trên yêu cầu năng lực của Chương trình GDPT 2018. Giám khảo cần tập trung xem xét phương pháp giải quyết vấn đề, khuyến khích tư duy mở và tính sáng tạo phù hợp chuẩn mực. Cần tôn trọng các góc nhìn, ý tưởng diễn đạ…
Xem thêm »