Tóm tắt nội dung đề thi: Đề thi chọn học sinh giỏi THPT cấp tỉnh môn Lịch sử năm học 2025 - 2026 của Sở GD&Đào tạo Cà Mau gồm các câu hỏi tự luận chuyên sâu, thời gian làm bài 180 phút. Các vấn đề được đề cập bao gồm: Tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0, sự phát triển giáo dục thời phong kiến Việt Nam (thế kỉ X - XV), khởi nghĩa Lam Sơn, kinh tế đối ngoại Đại Việt (thế kỉ XVI - XVIII) và công cuộc thực thi chủ quyền biển đảo Hoàng Sa - Trường Sa thời nhà Nguyễn.
NỘI DUNG ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI MÔN LỊCH SỬ
Câu 1 (3,0 điểm)
Nêu những thành tựu tiêu biểu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Cuộc cách mạng này tác động như thế nào đến các lĩnh vực kinh tế, xã hội Việt Nam hiện nay?
Câu 2 (2,5 điểm)
Bằng những kiến thức về giáo dục và khoa cử trong các thế kỉ X - XV, chứng minh rằng các triều đại phong kiến Việt Nam đều chú trọng đến việc phát triển giáo dục. Liên hệ với chính sách phát triển giáo dục và đào tạo của Nhà nước Việt Nam hiện nay.
Câu 3 (2,5 điểm)
Về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418 - 1427), anh/chị hãy:
a) Trình bày bối cảnh lịch sử của cuộc khởi nghĩa.
b) Phân tích ý nghĩa của việc tổ chức Hội thề Đông Quan (tháng 12 - 1427).
Câu 4 (3,0 điểm)
Cho đoạn tư liệu sau:
“Thế kỉ XVI - XVIII được coi là Thời hoàng kim (Golden Age) trong giao thương quốc tế. Vào thời gian đó, kinh tế Đại Việt nói chung và kinh tế đối ngoại nói riêng đã có nhiều biến chuyển sâu sắc và phát triển trội vượt”.
(Nguyễn Mạnh Dũng, Việt Nam trong quá khứ - Tư liệu và nghiên cứu, NXB Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2013, tr102-103)
a) Kinh tế Đại Việt thế kỉ XVI - XVIII có những biến chuyển gì so với thế kỉ XI - XV?
b) Làm rõ những yếu tố khách quan và chủ quan tác động đến sự phát triển của ngoại thương Đại Việt thế kỉ XVI - XVIII. Từ đó đề xuất các giải pháp để phát triển kinh tế đối ngoại của Việt Nam hiện nay.
Câu 5 (3,0 điểm)
Cho đoạn tư liệu sau:
“Do nhận thức sâu sắc về vị thế quan trọng của hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, lúc đó gọi chung là xứ Hoàng Sa, [...] nên nhà Nguyễn nâng công việc quản lý và thực thi chủ quyền đối với hai quần đảo này lên tầm quốc gia, đặt dưới sự tổ chức và điều hành của triều đình do nhà vua trực tiếp chỉ đạo và phê duyệt”.
(Phan Huy Lê, Châu bản triều Nguyễn những chứng cứ lịch sử - pháp lý về chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa - Trường Sa, tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, số 8.2014, tr.12)
a) Trình bày khái quát những hoạt động xác lập chủ quyền và quản lí của nhà Nguyễn đối với các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trong nửa đầu thế kỉ XIX.
b) Phân tích ý nghĩa của những hoạt động đó đối với công cuộc bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam.