SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH QUẢNG NINH - KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI QUỐC GIA THPT NĂM HỌC 2025 - 2026
Môn thi: SINH HỌC (Ngày thi thứ hai: 12/9/2025)
Câu 1 (1,5 điểm)
Để định vị chính xác điểm khởi đầu phiên mã (Transcription Start Site, TSS) xác định bởi promoter của một gene mới được phát hiện ở vi khuẩn, một nhà nghiên cứu tiến hành giải trình tự gene theo phương pháp Sanger và giải trình tự mRNA theo phương pháp kéo dài mồi trên mRNA. Một đoạn mồi được đánh dấu phóng xạ có trình tự bổ sung với đầu 3' trên 1 mạch của gene hoặc trên phân tử mRNA. Chiều kéo dài đoạn mồi được quy ước là chiều của mũi tên (Hình 1.1). Khi thực hiện phiên mã gene quan tâm có thể bổ sung yếu tố phiên mã \(\alpha\) (+\(\alpha\)) hoặc không (-\(\alpha\)), sản phẩm thu được sau giải trình tự và kéo dài mồi trên mRNA đã phiên mã được điện di trên gel và chụp ảnh phóng xạ tự ghi, kết quả chụp được thể hiện ở Hình 1.2, với chiều điện di từ trên xuống dưới. Marker sử dụng trong bảng điện di của giải trình tự Sanger và kéo dài mồi có độ chia tương đương nhau.
Dựa vào các thông tin ở trên, hãy trả lời các câu hỏi sau:
a) Có ít nhất bao nhiêu loại enzyme có hoạt tính polymerase đã được sử dụng trong quy trình thí nghiệm? Giải thích.
b) Giải thích kết quả thu được khi thí nghiệm kéo dài mồi trên mRNA?
c) Đoạn mồi liên kết với mạch khuôn hay mạch mã hóa của gene? Giải thích.
d) Nhận định “Yếu tố \(\alpha\) không tham gia điều hòa phiên mã của gene” là đúng hay sai? Giải thích.
Câu 2 (1,5 điểm)
Một nhà nghiên cứu tiến hành hai thí nghiệm để theo dõi về chu kỳ tế bào.
Thí nghiệm 1: Nuôi cấy bốn dòng tế bào khác nhau trong cùng điều kiện môi trường. Quan sát sự thay đổi hàm lượng cyclin trong 04 dòng tế bào trên đĩa nuôi cấy sau một thời gian, kết quả được thể hiện ở Bảng 2.
Thí nghiệm 2: Lấy một trong bốn dòng tế bào A, B, C, D mang nuôi cấy đếm số lượng tế bào. Nhận thấy ở dòng này xuất hiện một đột biến, khiến nó không thể chuyển sang pha kế tiếp. Hình 2 thể hiện kết quả về sự thay đổi số lượng tế bào của dòng bình thường và dòng đột biến.
Bảng 2.
| Dòng tế bào | Cyclin E | Cyclin A | Cyclin B | APC/C |
|---|---|---|---|---|
| A | +++ | ++ | + | - |
| B | - | +++ | ++ | - |
| C | - | ++ | +++ | + |
| D | - | - | + | +++ |
Ghi chú: -: Không; +: Ít; ++: Trung bình; +++: Nhiều
a) Dựa vào Bảng 2, hãy cho biết mỗi dòng tế bào A, B, C, D đang dừng ở pha nào trong chu kỳ tế bào? Giải thích.
b) Sử dụng thuốc ức chế trùng hợp tubulin vào tế bào dòng nào gây đột biến số lượng nhiễm sắc thể mạnh nhất? Giải thích.
c) Dòng tế bào nào đã được mang ra thí nghiệm ở thí nghiệm 2? Giải thích.