I. HƯỚNG DẪN CHUNG
- Giám khảo chấm đúng theo hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo.
- Nếu thí sinh có cách trả lời khác đáp án nhưng hợp lý, thuyết phục thì giám khảo vẫn chấm theo biểu điểm của Hướng dẫn chấm thi. Chỉ cho điểm tối đa mỗi ý khi đảm bảo kỹ năng nghị luận vững vàng, kiến thức chắc chắn, hành văn chuẩn mực.
- Giám khảo không quy tròn điểm thành phần của từng câu, điểm của bài thi.
II. ĐÁP ÁN, BIỂU ĐIỂM
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Yêu cầu chung phần Đọc hiểu: Giám khảo đánh giá bài làm của thí sinh theo các yêu cầu cần đạt về đọc hiểu truyện của chương trình Ngữ văn 2018 cấp THCS (Nhận biết yếu tố nội dung/hình thức/tiếng Việt; phân tích chi tiết tiêu biểu, nhan đề; vận dụng liên hệ bản thân). Bài làm chỉ cần trả lời ngắn gọn, đúng trọng tâm.
Câu 1 (0,5 điểm): Phần thưởng cậu bé mong muốn được nhận từ cha.
Nêu được phần thưởng cậu bé mong muốn được nhận từ cha: Chiếc xe đạp mi ni. (0,5 điểm)
Câu 2 (0,5 điểm): Hai lời dẫn trực tiếp trong đoạn văn in đậm.
Ghi lại hai lời dẫn trực tiếp trong đoạn văn in đậm:
- - Nhớ! (0,25 điểm)
- - Thế mà bây giờ ba nói không… không xe pháo… chi hết!. (0,25 điểm)
Câu 3 (1,0 điểm): Phân tích ý nghĩa chi tiết: "Nó khóc thút thít qua năm ngón tay, khóc trong nỗi oan uổng của mình, trong sự vỡ vạc về nỗi khổ của cha mẹ, trong sự chấp nhận cái lý do hiển nhiên không còn gì để tranh cãi."
- Bộc lộ tâm trạng của cậu bé khi bị mẹ mắng: khóc vì thấy mình bị oan uổng, bị mẹ hiểu lầm; nhận ra và thấu hiểu nỗi khổ của cha mẹ; đành chấp nhận sự thật không thể có phần thưởng là chiếc xe đạp như ba đã hứa. (0,5 điểm)
- Cho thấy cậu bé là người giàu xúc cảm, giàu tình yêu thương, hiểu chuyện dù còn nhỏ tuổi. (0,25 điểm)
- Gây ấn tượng, gợi xúc động cho người đọc. (0,25 điểm)
Câu 4 (1,0 điểm): Lý giải vì sao tác giả đặt nhan đề cho truyện là Gọi giấc mơ về.
- Nhan đề là cụm từ xuất hiện trong suy nghĩ của nhân vật cậu bé (nó) ở cuối truyện. (0,25 điểm)
- Thể hiện mong ước tha thiết, không từ bỏ giấc mơ của nhân vật; cho thấy cậu bé giàu tình yêu thương, biết sẻ chia… (0,25 điểm)
- Góp phần thể hiện chủ đề của tác phẩm. (0,25 điểm)
- Thu hút sự chú ý/gây ấn tượng với người đọc. (0,25 điểm)
Câu 5 (1,0 điểm): Chia sẻ một ước mơ của em dành cho người thân yêu và lý giải.
- Chia sẻ một ước mơ của em dành cho người thân yêu (0,5 điểm): Nêu rõ được ước mơ, hướng tới đối tượng cụ thể; ước mơ mang màu sắc tích cực, tốt đẹp.
- Lý giải vì sao em có ước mơ đó (0,5 điểm): Trình bày được lý do cụ thể, thuyết phục.
PHẦN II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật cậu bé (nó) trong phần cuối văn bản (từ Ăn cơm tối xong, nó hầu như không còn thấy ấm ức gì đến hết).
1.1. Yêu cầu chung (1,0 điểm):
- Bảo đảm yêu cầu về hình thức đoạn văn và dung lượng (200 ± 100 chữ). (0,25 điểm)
- Xác định đúng vấn đề nghị luận: phân tích nhân vật cậu bé (nó) trong phần cuối văn bản. (0,25 điểm)
- Lập luận chặt chẽ, lý lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu. (0,25 điểm)
- Sáng tạo: có ý hiểu riêng hợp lý, diễn đạt mới mẻ, giàu cảm xúc. (0,25 điểm)
1.2. Yêu cầu cụ thể (1,0 điểm):
a. Phân tích đặc điểm nhân vật cậu bé trong phần cuối văn bản (0,75 điểm):
- Cậu bé hiểu chuyện, hiếu thảo: không còn ấm ức sau khi hiểu nỗi khổ của cha mẹ, phụ mẹ dọn bát đĩa.
- Cậu bé giàu tình yêu thương, sẵn lòng sẻ chia, giúp đỡ bạn: hành động vội vã chạy đến nhà bạn thân sau ba tháng hè xa cách; lời nói ngập ngừng thể hiện sự áy náy vì thất hứa; nỗi xót xa, rưng rưng khi nhìn đôi chân bạn…
- Kiên trì nuôi dưỡng ước mơ: suy nghĩ không từ bỏ giấc mơ có chiếc xe đạp để chở bạn đi học.
b. Nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật (0,25 điểm): Đặt nhân vật vào hoàn cảnh xúc động, bất ngờ; nhân vật được xây dựng qua hành động, lời nói, suy nghĩ…
Câu 2 (4,0 điểm): Viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của em về sự sẻ chia trong cuộc sống.
2.1. Yêu cầu chung (1,5 điểm):
- Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: suy nghĩ về sự sẻ chia trong cuộc sống (0,25 điểm).
- Lập luận chặt chẽ, lý lẽ xác đáng (0,25 điểm).
- Bằng chứng: đa dạng, tiêu biểu, thuyết phục (0,5 điểm).
- Sáng tạo: có góc nhìn riêng hợp lý, diễn đạt mới mẻ (0,5 điểm).
2.2. Yêu cầu cụ thể (2,5 điểm):
- a. Mở bài và kết bài (0,5 điểm): Giới thiệu và khẳng định được vấn đề nghị luận (mỗi ý 0,25 điểm).
- b. Giải thích vấn đề nghị luận (0,5 điểm): Sẻ chia là sự thấu hiểu, san sẻ, giúp đỡ nhau về vật chất và tinh thần (0,25 điểm). Nêu biểu hiện cụ thể (0,25 điểm).
- c. Bày tỏ ý kiến về vấn đề nghị luận (1,0 điểm): Khẳng định sự sẻ chia đem lại nhiều ý nghĩa tích cực:
- Đối với bản thân người sẻ chia: bồi đắp lòng nhân ái, vị tha, được trân trọng (0,5 điểm).
- Đối với người được sẻ chia: tiếp thêm sức mạnh, động lực, niềm tin (0,25 điểm).
- Đối với cộng đồng: lan tỏa lối sống đẹp, xây dựng xã hội văn minh (0,25 điểm).
- d. Mở rộng vấn đề, rút ra bài học (0,5 điểm): Mở rộng (phê phán sự vô cảm, sẻ chia đúng cách) (0,25 điểm); Rút ra bài học nhận thức và hành động phù hợp (0,25 điểm).