Tóm tắt đề thi: Đề thi tuyển sinh lớp 10 THPT Chuyên Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh năm học 2026 - 2027 môn Ngữ văn (chuyên) gồm 2 phần chính: Đọc hiểu (2,0 điểm) bàn về hai chiều kích vật lý và tinh thần của ngôi nhà; phần Viết (8,0 điểm) yêu cầu trình bày bài văn nghị luận xã hội về việc vun đắp cho ngôi nhà tinh thần và phân tích tác phẩm thơ "Thư viết bên cửa sổ máy bay" của nhà thơ Trần Đăng Khoa để bàn về quan niệm thơ hay.
I. ĐỌC HIỂU (2,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau:
Mỗi ngôi nhà đều có hai chiều kích. Nhà là một không gian vật lý, nơi che chở con người khỏi những nguy hiểm của thế giới bên ngoài. Khi bước vào một ngôi nhà, ta bỏ lại nắng nôi, rét mướt, gió bão, bụi bặm, ồn ào ở bên ngoài, để bước vào một không gian bao la mà ta biết là mình được an toàn và thư giãn. Nhưng nhà còn là một không gian tinh thần, nơi ta được chở che và ôm ấp bởi bầu khí quyển của lòng yêu thương, sự san sẻ và cảm thông. Ngôi nhà vật lý cần được dọn dẹp và chăm chút hằng ngày, ngôi nhà tinh thần cũng cần được tiếp thêm ánh nắng của niềm vui và ngọn gió của sự an ủi. Nếu chỉ chăm chút cho phần vật lý mà quên mất vun vén cho phần tinh thần, thì ngôi nhà sẽ trở nên lạnh lẽo và trống trải. Song nếu bỏ qua phương diện vật lý, khiến cho ngôi nhà ngổn ngang, bề bộn, thiếu sự chăm sóc, thì ngôi nhà tinh thần cũng dứt khoát trở nên ngột ngạt. Dọn nhà dọn cửa vì thế cũng là cách để gột rửa trái tim. Chính tình yêu thương và sự chăm sóc lẫn nhau của những thành viên trong ngôi nhà sẽ là một động lực để mỗi người đều có ý thức giữ gìn, dọn dẹp, vun đắp.
(Sống như một dòng sông, Nguyễn Thị Ngọc Minh, NXB Phụ nữ Việt Nam, năm 2025, trang 128-129)
Trả lời các câu hỏi:
Câu 1. (1,0 điểm) Việc tác giả liệt kê các yếu tố in đậm trong câu văn sau có tác dụng gì?
Khi bước vào một ngôi nhà, ta bỏ lại nắng nôi, rét mướt, gió bão, bụi bặm, ồn ào ở bên ngoài, để bước vào một không gian bao la mà ta biết là mình được an toàn và thư giãn.
Câu 2. (1,0 điểm) Em có đồng tình với ý kiến Nếu chỉ chăm chút cho phần vật lý mà quên mất vun vén cho phần tinh thần, thì ngôi nhà sẽ trở nên lạnh lẽo và trống trải không? Lí giải vì sao.
II. VIẾT (8,0 điểm)
Câu 1. (3,0 điểm)
Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Minh cho rằng: Ngôi nhà vật lý cần được dọn dẹp và chăm chút hằng ngày, ngôi nhà tinh thần cũng cần được tiếp thêm ánh nắng của niềm vui và ngọn gió của sự an ủi.
Từ ý kiến trên, hãy viết bài văn nghị luận với chủ đề: Cần vun đắp cho ngôi nhà tinh thần.
Câu 2. (5,0 điểm)
THƯ VIẾT BÊN CỬA SỔ MÁY BAY
Trần Đăng Khoa
[…]
Từ cửa sổ máy bay
Nhìn về mặt đất
Bỗng nhiên con sửng sốt
Lại gặp một vòm xanh thăm thẳm của bầu trời
Mây trắng đi lững thững dưới kia
Như những cái nấm lơ lửng
Nhưng con biết đằng sau màu mây ấy
Là một thiên đường có thật
Ở đấy có ngôi nhà gianh vách trát đất
Là lâu đài của mẹ con mình
Trước cửa, giậu cúc tần xanh
Sau lưng, mảnh ao làng
Trăng lên có tiếng cá quẫy
Ở đấy có nàng tiên
Biết hát dân ca và biết cấy lúa
Biết đến với con khi con đau khổ
Và sau mỗi chặng đường gian lao
Con lại trở về
Sưởi ấm trong tình thương đôi mắt mẹ
Giá lạnh tan đi
Tràn đầy niềm tin và nghị lực
Con lại cười vang như sóng dưới bầu trời…
1982
(Trần Đăng Khoa, Thơ tinh tuyển, NXB Hội Nhà văn, năm 2001, trang 175)
Em hãy viết bài văn nghị luận phân tích đoạn trích trên, từ đó chia sẻ suy nghĩ của mình về quan niệm của tác giả Nguyễn Phan Quế Mai: Một bài thơ hay bắc nhịp cầu giao tiếp giữa người viết với người đọc, bởi người đọc cảm thấy người viết đang nói thay cho họ những điều họ muốn sẻ chia...